Diptoten in het Arabisch: regels en verbuiging

De diptoten in het Arabisch behoren tot de belangrijke onderwerpen van de gevorderde Arabische grammatica. Een diptote is een zelfstandig naamwoord of bijvoeglijk naamwoord dat niet precies op dezelfde manier wordt verbogen als gewone zelfstandige naamwoorden. In het Arabisch wordt deze categorie المَمْنُوعُ مِنَ الصَّرْفِ genoemd, oftewel “datgene wat van volledige verbuiging wordt uitgesloten”.

Het belangrijkste kenmerk van een diptote is dat het woord in zijn normale gebruik geen tanwin krijgt. Het kan in de genitief ook een fatḥah krijgen wanneer het onbepaald is en niet in een genitiefconstructie staat. Deze regel is essentieel om het literair Arabisch, Modern Standaardarabisch, Koranarabisch en gevocaliseerde Arabische teksten te begrijpen.

In deze les bekijken we wat een diptote in het Arabisch is, waarom bepaalde woorden geen tanwin krijgen, hoe zij worden verbogen, welke categorieën het vaakst voorkomen en hoe men diptotische meervouden kan herkennen.

Wat is een diptote in het Arabisch?

Een diptote is een woord dat in zijn normale gebruik geen tanwin krijgt. Tanwin is een dubbele eindklinker, zoals ـٌ, ـً of ـٍ.

Een gewoon zelfstandig naamwoord zoals كِتَابٌ kan in de nominatief een dubbele ḍammah krijgen. Bepaalde namen zoals زَيْنَبُ, أَحْمَدُ en مَسَاجِدُ krijgen in hun gebruikelijke vorm daarentegen geen tanwin.

De Arabische term المَمْنُوعُ مِنَ الصَّرْفِ betekent dus dat het woord bepaalde volledige verbuigingsuitgangen, met name tanwin, niet kan aannemen.

Waarom zijn diptoten belangrijk?

Diptoten zijn belangrijk omdat zij de uitgang van het woord beïnvloeden. In het Arabisch helpt de eindklinker vaak om de grammaticale functie te begrijpen: onderwerp, aanvulling, zelfstandig naamwoord na een voorzetsel of zelfstandig naamwoord in een genitiefconstructie.

Diptoten zijn om twee belangrijke redenen bijzonder:

• zij krijgen geen tanwin;
• zij krijgen in de genitief een fatḥah wanneer zij onbepaald zijn en niet in een genitiefconstructie staan.

Het begrijpen van diptoten helpt daarom om gevocaliseerde zinnen beter te lezen, Arabische teksten te analyseren en vooruitgang te boeken in de verbuiging.

Het verschil tussen een gewoon zelfstandig naamwoord en een diptote

De drie naamvallen van diptoten

Net als andere Arabische zelfstandige naamwoorden kan een diptote in de drie belangrijkste grammaticale naamvallen voorkomen:

• de nominatief: المَرْفُوعُ;
• de genitief: المَجْرُورُ;
• de accusatief: المَنْصُوبُ.

De eindmarkeringen van de diptote zijn echter niet altijd dezelfde als die van een gewoon zelfstandig naamwoord.

De nominatief van de diptote

In de nominatief krijgt de diptote één ḍammah aan het einde. Hij krijgt geen dubbele ḍammah, omdat hij geen tanwin aanneemt.

فُقَرَاءُ فِي الشَّوَارِعِ
Er zijn arme mensen op straat.

In dit voorbeeld is فُقَرَاءُ een diptote in de nominatief. Het woord eindigt op één ḍammah en niet op een dubbele ḍammah.

Andere voorbeelden:

• أَحْمَدُ طَالِبٌ: Ahmed is student;
• مَسَاجِدُ كَثِيرَةٌ فِي المَدِينَةِ: er zijn veel moskeeën in de stad.

De genitief van de diptote

De genitief komt onder andere voor na een voorzetsel of in een genitiefconstructie. Normaal gesproken krijgt een zelfstandig naamwoord in de genitief een kasrah of dubbele kasrah.

Voorbeelden met gewone zelfstandige naamwoorden:

• مِنَ الجَامِعَةِ: van de universiteit;
• فِي مَسْجِدٍ: in een moskee;
• كِتَابُ الطَّالِبِ: het boek van de student.

Wanneer een diptote in de genitief staat, krijgt hij in zijn diptotische gebruik een fatḥah in plaats van een kasrah, namelijk wanneer hij onbepaald is en niet in een genitiefconstructie staat.

Voorbeelden:

• أَنَا مِنْ بَاكِسْتَانَ: ik kom uit Pakistan;
• رَجَعْتُ مَعَ أَطْهَرَ: ik ben met Athar teruggekomen;
• كِتَابُ أَحْمَدَ: het boek van Ahmed;
• طَلْحَةُ لا يَشْرَبُ فِي فَنَاجِينَ ذَهَبِيَّةٍ: Talha drinkt niet uit gouden bekers.

De accusatief van de diptote

De accusatief komt vaak voor wanneer het zelfstandig naamwoord het lijdend voorwerp van het werkwoord is. Een gewoon onbepaald zelfstandig naamwoord krijgt doorgaans een dubbele fatḥah.

أَكَلَ خَالِدٌ تُفَّاحًا
Khalid heeft een appel gegeten.

Wanneer een diptote in de accusatief staat, krijgt hij één fatḥah en geen dubbele fatḥah.

Voorbeelden:

• زَارَ طَاهِرٌ مَسَاجِدَ كَثِيرَةً: Tahir heeft veel moskeeën bezocht;
• اِشْتَرَيْتُ مَكَاتِبَ خَشَبِيَّةً: ik heb houten bureaus gekocht;
• أَخَذَ نَاصِرٌ مَفَاتِيحَ البَيْتِ: Nasir heeft de sleutels van het huis genomen;
• اِشْتَرَى الوَلَدُ قَلَمًا أَسْوَدَ: het kind heeft een zwarte pen gekocht.

Tabel van de verbuiging van diptoten

De belangrijkste regel is dus eenvoudig: een diptote krijgt geen tanwin. In de genitief krijgt hij in zijn diptotische gebruik een fatḥah in plaats van een kasrah.

Wanneer krijgt een diptote opnieuw een meer volledige verbuiging?

Een diptote kan in de genitief een kasrah krijgen wanneer hij bepaald wordt door ال of wanneer hij in een genitiefconstructie staat, oftewel in een إِضَافَة-constructie.

Deze regel is belangrijk, omdat hij verklaart waarom hetzelfde diptotische woord in de genitief soms een fatḥah en soms een kasrah krijgt.

• مَرَرْتُ بِمَسَاجِدَ كَثِيرَةٍ: ik ben langs veel moskeeën gekomen;
• مَرَرْتُ بِالْمَسَاجِدِ: ik ben langs de moskeeën gekomen;
• مَرَرْتُ بِمَسَاجِدِ الْمَدِينَةِ: ik ben langs de moskeeën van de stad gekomen.

In het eerste voorbeeld is het woord een onbepaalde diptote die niet in een genitiefconstructie staat. In de twee andere voorbeelden is het woord bepaald of staat het in een genitiefconstructie. Daarom krijgt het in de genitief een kasrah.

De belangrijkste categorieën diptoten in het Arabisch

Er bestaan verschillende categorieën diptoten. Om te beginnen is het nuttig de meest voorkomende categorieën te kennen:

• vrouwelijke eigennamen;
• bepaalde mannelijke eigennamen;
• bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon أَفْعَلُ;
• bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon فَعْلانُ;
• bepaalde niet-Arabische eigennamen;
• bepaalde gearabiseerde vreemde woorden;
• bepaalde onregelmatige meervouden.

Vrouwelijke eigennamen

Alle vrouwelijke eigennamen worden doorgaans als diptoten beschouwd. Zij krijgen in hun normale gebruik daarom geen tanwin.

Voorbeelden:

• عَائِشَةُ: Aisha;
• زَهْرَاءُ: Zahra;
• سَلْمَى: Salma;
• زَيْنَبُ: Zaynab;
• أُمَيَّةُ: Umayya;
• مَرْيَمُ: Maryam;
• نَادِيَةُ: Nadia.

Deze regel is belangrijk, omdat sommige vrouwelijke eigennamen niet altijd op een zichtbare vrouwelijke uitgang eindigen, maar toch diptoten blijven omdat het vrouwelijke eigennamen zijn.

Diptotische mannelijke eigennamen

Bepaalde mannelijke eigennamen zijn eveneens diptoten. Dit geldt onder andere voor namen die eindigen op ة, bepaalde namen die eindigen op een alif en bepaalde namen die op werkwoordpatronen lijken.

Voorbeelden:

• حَمْزَةُ: Hamza;
• زَكَرِيَّا: Zakariya;
• يَزِيدُ: Yazid;
• أَحْمَدُ: Ahmad;
• أَمْجَدُ: Amjad;
• أَنْوَرُ: Anwar.

De naam حَمْزَةُ is bijvoorbeeld mannelijk, maar eindigt op ة. Daarom behoort hij tot de diptotische eigennamen.

Diptotische bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon أَفْعَلُ

Bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon أَفْعَلُ vormen een belangrijke categorie diptoten. Veel ervan duiden kleuren, gebreken of bepaalde lichamelijke kenmerken aan.

Voorbeelden:

• أَحْمَرُ: rood;
• أَسْوَدُ: zwart;
• أَبْيَضُ: wit;
• أَخْضَرُ: groen;
• أَصْفَرُ: geel;
• أَكْبَرُ: groter.

Deze bijvoeglijke naamwoorden komen zeer vaak voor in de Arabische woordenschat. Door ze te herkennen, kan men overeenkomsten, beschrijvingen en Arabische teksten beter begrijpen.

اِشْتَرَى الوَلَدُ قَلَمًا أَسْوَدَ
Het kind heeft een zwarte pen gekocht.

Diptotische bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon فَعْلانُ

Bepaalde bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon فَعْلانُ zijn eveneens diptoten. Zij drukken vaak een toestand, gevoel of eigenschap uit.

Voorbeelden:

• عَطْشَانُ: dorstig;
• غَضْبَانُ: boos;
• زَعْلَانُ: kwaad;
• مَلآنُ: vol of verzadigd.

خَرَجْتُ مِنَ الفَصْلِ وَأَنَا غَضْبَانُ
Ik verliet het klaslokaal terwijl ik boos was.

Diptotische niet-Arabische eigennamen

De meeste niet-Arabische eigennamen zijn in het Arabisch diptoten. Dit geldt onder andere voor bepaalde namen van profeten, historische personen en mensen van wie de naam niet van Arabische oorsprong is.

Voorbeelden:

• إِسْحَاقُ: Ishaq, Isaak;
• عِيسَى: Isa, Jezus;
• يَعْقُوبُ: Yaqub, Jakob;
• دَاوُدُ: Dawud, David.

Deze namen zijn belangrijk voor studenten die Koranarabisch of religieuze teksten bestuderen, omdat zij regelmatig in de verhalen over de profeten voorkomen.

Diptotische gearabiseerde vreemde woorden

Bepaalde vreemde woorden die in de Arabische taal zijn opgenomen, worden eveneens als diptoten beschouwd. Zij worden soms gearabiseerde vreemde woorden genoemd.

Voorbeelden:

• يَنَايِرُ: januari;
• بَاكِسْتَانُ: Pakistan;
• مُوسْكُو: Moskou;
• لَنْدَنُ: Londen;
• طِهْرَانُ: Teheran.

Deze woorden zijn nuttig om de Arabische woordenschat uit te breiden en te begrijpen hoe de Arabische taal bepaalde vreemde namen opneemt.

De uitzondering van drieletterige vreemde namen

Er bestaat een belangrijke uitzondering. Bepaalde vreemde eigennamen die uit drie letters bestaan, volgen de regel van de diptoten niet. Zij kunnen daarom tanwin aannemen.

Voorbeelden:

• لُوطٌ: Lut, Lot;
• نُوحٌ: Nuh, Noach.

Deze uitzondering toont aan dat het niet voldoende is om te weten dat een naam vreemd is. Men moet ook naar de vorm en het aantal letters kijken.

Diptotische meervouden in het Arabisch

Diptotische meervouden in het Arabisch zijn onregelmatige meervouden die geen tanwin krijgen. Zij behoren eveneens tot de categorie المَمْنُوعُ مِنَ الصَّرْفِ.

Deze meervouden komen vaak voor in het literair Arabisch, Modern Standaardarabisch, Koranarabisch en gevocaliseerde teksten. Zij zijn bijzonder belangrijk voor leerlingen die al de zelfstandige naamwoorden, tanwin, Arabische meervouden en de basisprincipes van de verbuiging hebben bestudeerd.

De belangrijkste patronen van diptotische meervouden

Tot de belangrijke patronen van diptotische meervouden in het Arabisch behoren onder andere:

• فُعَلاءُ;
• أَفْعِلاءُ;
• مَفَاعِلُ;
• مَفَاعِيلُ.

Het patroon فُعَلاءُ

Het patroon فُعَلاءُ wordt gebruikt voor bepaalde onregelmatige meervouden. Deze woorden krijgen geen tanwin.

• زُمَلاءُ: collega’s;
• فُقَرَاءُ: arme mensen;
• شُرَكَاءُ: partners.

Het patroon أَفْعِلاءُ

Het patroon أَفْعِلاءُ betreft eveneens bepaalde onregelmatige meervouden die diptoten zijn.

• أَغْنِيَاءُ: rijke mensen;
• أَصْدِقَاءُ: vrienden;
• أَقْوِيَاءُ: sterke mensen.

Het patroon مَفَاعِلُ

Het patroon مَفَاعِلُ komt zeer vaak voor in het Arabisch. Het omvat veel diptotische onregelmatige meervouden.

• مَسَاجِدُ: moskeeën;
• مَكَاتِبُ: bureaus;
• مَدَارِسُ: scholen.

Het patroon مَفَاعِيلُ

Het patroon مَفَاعِيلُ behoort eveneens tot de belangrijke patronen van diptotische meervouden die men moet kennen.

• مَصَابِيحُ: lampen;
• مَنَادِيلُ: zakdoeken;
• مَفَاتِيحُ: sleutels.

Tabel van diptotische meervouden

Voorbeeldzinnen met diptotische meervouden

Voorbeelden met het patroon فُعَلاءُ:

• أَيْنَ زُمَلاؤُكَ؟: waar zijn jouw collega’s?
• فِي الشَّوَارِعِ فُقَرَاءُ: er zijn arme mensen op straat;
• شُرَكَاءُ كَثِيرُونَ ذَهَبُوا مَعًا: veel partners zijn samen vertrokken.

Voorbeelden met het patroon أَفْعِلاءُ:

• هُمْ أَصْدِقَاءُ: zij zijn vrienden;
• هَؤُلاءِ التُّجَّارُ أَغْنِيَاءُ: deze handelaren zijn rijk.

Voorbeelden met het patroon مَفَاعِلُ:

• فِي هَذِهِ القَرْيَةِ مَدَارِسُ كَثِيرَةٌ: er zijn veel scholen in dit dorp;
• هَذِهِ مَسَاجِدُ جَمِيلَةٌ: dit zijn mooie moskeeën;
• هَذِهِ مَكَاتِبُ خَشَبِيَّةٌ: dit zijn houten bureaus.

Voorbeelden met het patroon مَفَاعِيلُ:

• هَذِهِ مَنَادِيلُ وَسِخَةٌ: deze zakdoeken zijn vuil;
• مَفَاتِيحُ ذَهَبِيَّةٌ لِلْبَيْتِ: de gouden sleutels zijn voor het huis.

Het verschil tussen de diptote en het bijvoeglijk naamwoord erna

Het is belangrijk onderscheid te maken tussen de diptote en het bijvoeglijk naamwoord dat erop volgt.

زَارَ طَاهِرٌ مَسَاجِدَ كَثِيرَةً
Tahir heeft veel moskeeën bezocht.

Het woord مَسَاجِدَ is een diptote. Het staat in de accusatief en krijgt één fatḥah. Het bijvoeglijk naamwoord كَثِيرَةً is daarentegen geen diptote. Het volgt het zelfstandig naamwoord in geslacht, naamval en bepaaldheid, maar behoudt een dubbele fatḥah omdat het tanwin kan aannemen.

Dit onderscheid is belangrijk om de overeenkomsten in het Arabisch te begrijpen en te voorkomen dat alle woorden in de zin dezelfde uitgang krijgen.

Hoe herkent men een diptote?

Om een diptote te herkennen, moet men naar de categorie, de vorm en de uitgang van het woord kijken.

1. Controleer of het woord een vrouwelijke eigennaam is.
2. Kijk of de mannelijke eigennaam eindigt op ة of een alif.
3. Kijk of het woord het patroon أَفْعَلُ volgt.
4. Controleer of het bijvoeglijk naamwoord het patroon فَعْلانُ volgt.
5. Controleer of de mannelijke eigennaam op een werkwoordpatroon zoals يَفْعِلُ of يَفْعَلُ lijkt.
6. Kijk of het woord een niet-Arabische eigennaam is.
7. Controleer of het woord een gearabiseerd vreemd woord is.
8. Herken diptotische meervouden volgens de patronen فُعَلاءُ, أَفْعِلاءُ, مَفَاعِلُ en مَفَاعِيلُ.
9. Kijk of het woord in gevocaliseerde voorbeelden geen tanwin krijgt.

Samenvattende tabel van de categorieën diptoten

Voorbeeldzinnen met diptoten

Vrouwelijke eigennamen:

• خَرَجَتْ نَادِيَةُ مِنَ البَيْتِ: Nadia is uit het huis gegaan;
• هَذِهِ أَسْمَاءُ، هِيَ أُخْتِي: dit is Asma, zij is mijn zus;
• أَكَلَتْ مَرْيَمُ الطَّعَامَ: Maryam heeft het eten gegeten.

Diptotische zelfstandige of bijvoeglijke naamwoorden:

• اِسْمُ الأُسْتَاذِ أَنْوَرُ: de naam van de leraar is Anwar;
• أَحْمَدُ طَالِبٌ: Ahmed is student;
• إِسْحَاقُ طَالِبٌ ذَكِيٌّ: Ishaq is een intelligente student;
• يَنَايِرُ أَوَّلُ شَهْرٍ فِي السَّنَةِ: januari is de eerste maand van het jaar;
• خَرَجْتُ مِنَ الفَصْلِ وَأَنَا غَضْبَانُ: ik verliet het klaslokaal terwijl ik boos was;
• اِشْتَرَى الوَلَدُ قَلَمًا أَسْوَدَ: het kind heeft een zwarte pen gekocht.

Veelgemaakte fouten met diptoten

• tanwin toevoegen aan een diptote in zijn normale gebruik;
• een kasrah in de genitief plaatsen terwijl de diptote onbepaald is en niet in een genitiefconstructie staat;
• vergeten dat bepaalde vrouwelijke eigennamen diptoten zijn, ook zonder zichtbare vrouwelijke uitgang;
• gewone bijvoeglijke naamwoorden verwarren met diptotische bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon أَفْعَلُ;
• bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon فَعْلانُ vergeten;
• denken dat alle vreemde namen diptoten zijn zonder rekening te houden met de drieletterige uitzonderingen;
• de diptote verwarren met het bijvoeglijk naamwoord dat erop volgt;
• diptotische meervouden zoals مَسَاجِدُ, مَكَاتِبُ en مَفَاتِيحُ niet herkennen.

Hoe kan men de regel van de diptoten onthouden?

Om diptoten te onthouden, moet men zowel de vaak voorkomende categorieën als de bijzondere verbuiging leren.

1. Onthoud de definitie: een diptote krijgt geen tanwin.
2. Leer enkele vaak voorkomende voorbeelden uit het hoofd: أَحْمَدُ, زَيْنَبُ, مَسَاجِدُ, مَفَاتِيحُ en أَسْوَدُ.
3. Onthoud dat de diptote in de nominatief één ḍammah krijgt.
4. Onthoud dat hij in de genitief in zijn diptotische gebruik een fatḥah krijgt.
5. Onthoud dat hij in de accusatief één fatḥah krijgt.
6. Leer de vaak voorkomende patronen: أَفْعَلُ, فَعْلانُ, مَفَاعِلُ en مَفَاعِيلُ.
7. Lees regelmatig gevocaliseerde zinnen om diptoten op natuurlijke wijze te leren herkennen.

Waarom is deze regel belangrijk om Arabisch te leren?

Diptoten vormen een gevorderd, maar zeer nuttig onderwerp. Zij vereisen een goed begrip van het Arabische zelfstandig naamwoord, tanwin, bijvoeglijke naamwoorden, eigennamen, de nominatief, de genitief, de accusatief en de verbuiging.

Deze regel helpt om:

• het lezen van gevocaliseerd Arabisch te verbeteren;
• de eindklinkers te begrijpen;
• zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden te analyseren;
• bepaalde onregelmatige meervouden te herkennen;
• vooruitgang te boeken in het literair Arabisch;
• Modern Standaardarabisch beter te lezen;
• bepaalde teksten in het Koranarabisch te analyseren.

Arabische grammatica leren met een docent

Diptoten vormen een gevorderd onderwerp van de Arabische grammatica. Zij vereisen een goed begrip van het Arabische zelfstandig naamwoord, tanwin, bijvoeglijke naamwoorden, eigennamen, de nominatief, de genitief, de accusatief en de verbuiging.

Om het Arabisch doeltreffend te leren, helpt een online cursus Arabisch met een docent om stap voor stap vooruitgang te boeken. De docent kan leesfouten corrigeren, de eindklinkers uitleggen en oefeningen aanbieden die bij uw niveau passen.

Bij Al-Dirassa kunt u een privécursus Arabisch volgen, vooruitgang boeken in het literair Arabisch, uw Koranarabisch versterken of als aanvulling op uw lessen gebruikmaken van gratis boeken om Arabisch te leren.

FAQ — Diptoten in het Arabisch

Wat is een diptote in het Arabisch?

Een diptote is een zelfstandig naamwoord of bijvoeglijk naamwoord dat in zijn normale gebruik geen tanwin krijgt. In het Arabisch wordt het المَمْنُوعُ مِنَ الصَّرْفِ genoemd.

Krijgen diptoten tanwin?

Nee. In hun normale gebruik krijgen diptoten geen tanwin. Zij krijgen één klinker in plaats van een dubbele eindklinker.

Welke naamval krijgt een fatḥah in plaats van een kasrah?

De diptote krijgt in de genitief een fatḥah in zijn diptotische gebruik, namelijk wanneer hij onbepaald is en niet in een genitiefconstructie staat.

Wat zijn voorbeelden van diptoten?

Tot de vaak voorkomende voorbeelden behoren أَحْمَدُ, زَيْنَبُ, حَمْزَةُ, مَسَاجِدُ, مَفَاتِيحُ, أَسْوَدُ en عَطْشَانُ.

Wat zijn de patronen van diptotische meervouden?

Belangrijke patronen zijn onder andere فُعَلاءُ, أَفْعِلاءُ, مَفَاعِلُ en مَفَاعِيلُ.

Zijn vreemde namen altijd diptoten?

De meeste niet-Arabische eigennamen zijn diptoten, maar bepaalde vreemde namen van drie letters, zoals نُوحٌ en لُوطٌ, kunnen tanwin aannemen.

Waarom zijn diptoten belangrijk?

Zij zijn belangrijk omdat zij de uitgang van het woord veranderen. Door ze te herkennen, kan men de grammaticale functie van woorden in gevocaliseerde teksten beter begrijpen.

Conclusie

Diptoten in het Arabisch, المَمْنُوعُ مِنَ الصَّرْفِ genoemd, zijn zelfstandige of bijvoeglijke naamwoorden die in hun normale gebruik geen tanwin krijgen. Zij kunnen tot verschillende categorieën behoren: vrouwelijke eigennamen, bepaalde mannelijke eigennamen, bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon أَفْعَلُ, bijvoeglijke naamwoorden volgens het patroon فَعْلانُ, niet-Arabische eigennamen, gearabiseerde vreemde woorden en bepaalde onregelmatige meervouden.

Hun verbuiging is bijzonder: in de nominatief krijgt de diptote één ḍammah, in de genitief krijgt hij in zijn diptotische gebruik een fatḥah en in de accusatief krijgt hij één fatḥah.

Deze regel is essentieel om teksten in het literair Arabisch, Modern Standaardarabisch en Koranarabisch correct te lezen. Met een stapsgewijze methode, regelmatige oefeningen en correctie door een docent worden gevorderde regels zoals de diptoten duidelijker en gemakkelijker toe te passen.